اجتهاد و تقلید
در ابواب فقه، نام حاکم شرع برده شده است. منظور کیست؟
حاکم شرع، مجتهد عادل جامع الشرایط می‌باشد.
اگر مجتهدی أعلم باشد و مجتهد دیگر أورع، تقلید از مجتهد أورع جایز است؟
اشکال ندارد؛ اگر چه بنابر احتیاط بهتر است از مجتهد أعلم تقلید کند.
فرق میان حکم و فتوا را چیست؟
فتوا در احکام است و حکم در موضوعات است و حکم حاکم شرع مجتهد عادل، لازم الاتّباع برای همه است، مگر برای کسی که بداند حاکم اشتباه نموده است.
آیا تقلید از کسی که در یکی از ابواب فقه به درجه‌ی اجتهاد رسیده، جایز است؟
تقلید از او در آن باب جایز است.
آیا می‌توان در بعضی ابواب فقه از یک مجتهد و در بعض دیگر از مجتهد دیگری تقلید کرد؟
از نظر اینجانب اشکال ندارد.
در روایت آمده که در زمان غیبت به فقها رجوع کنید، حال سؤال این است که چگونه تشخیص بدهیم چون فقها در مسایل با هم اختلاف دارند؟
به هر فقیه عادلى رجوع کنید صحیح است و بهتر است اعلم باشد. فقها ممکن است اختلاف جزیى در فروعات بعضى احکام داشته باشند ولى اختلاف در اصول و کلیّات ندارند.
چرا مراجع تقلید با هم در فتوا اختلاف دارند؟ آیا بهتر نیست برای رفع تفرقه همگی با هم مشورت کرده و فتوای واحدی ارائه کنند؟
اختلاف فقها در مسائل محدودی می باشد؛ و اختلاف آنها موجب تفرقه نمی شود؛ زیرا فقیه عادل و با تقوی یعنی کسیکه ادعای ریاست و منیّت ندارد و نظرش با خدا است. فقهاء اینچنینی همانند انبیاء بنی اسرائیل که در یک زمان بوده اند هستند.
اگر کسى بخواهد مرجع تقلید خود را تغییر دهد چه حکمى دارد؟
اشکال ندارد؛ اگر چه عدول از اعلم به غیر اعلم خلاف احتیاط است.
اگر مجتهدى که از او تقلید مى‏ کنیم فوت کرد، باقى ماندن بر تقلید از او به نظر حضرتعالى چه حکمى دارد؟
در مسائلی که قبلاً عمل کرده جایز است.
اگر زنى مجتهده بشود آیا باز هم بایستى از یک مجتهد مرد تقلید نماید؟
خیر، باید بر طبق نظر خودش رفتار نماید ولى دیگران نمى‏ توانند از او تقلید نمایند.