طبقات ارث

احكام ارث

مسأله 2813 ـ كسانى كه بواسطه خويشى ارث مى‏برند سه طبقه هستند:
طبقه اوّل: پدر و مادر و اولاد ميّت هستند و با نبودن اولاد، اولاد اولاد هرچه پايين روند هر كدام آنان كه به ميّت نزديكتر است ارث مى‏برد و تا يك نفر از اين طبقه هست طبقه دوم ارث نمى‏برند.
طبقه دوم: جدّ يعنى پدربزرگ و پدر او هرچه بالا رود و جدّه يعنى مادربزرگ و مادر او هرچه بالا رود پدرى باشند يا مادرى، و خواهر و برادر و با نبودن برادر و خواهر، اولاد ايشان، هر كدام آنان كه به ميّت نزديكتر است ارث مى‏برد و تا يك نفر از اين طبقه هست طبقه سوم ارث نمى‏برند.
طبقه سوم: عمو و عمّه و دايى و خاله هرچه بالا روند و اولاد آنان هرچه پايين روند و تا يك نفر از عموها و عمّه‏ها و دايى‏ها و خاله‏هاى ميّت زنده‏اند، اولاد آنان ارث نمى‏برند. ولى اگر ميّت عموى پدرى و پسر عموى پدر و مادرى داشته باشد و غير از اينها وارثى نداشته باشد ارث به پسر عموى پدر و مادرى مى‏رسد و عموى پدرى ارث نمى‏برد.
مسأله 2814 ـ اگر عمو و عمّه و دايى و خاله خود ميّت و اولاد آنان و اولاد اولادِ آنان نباشند، عمو و عمّه و دايى و خاله پدر و مادر ميّت ارث مى‏برند و اگر اينها نباشند اولادشان ارث مى‏برند و اگر اينها هم نباشند عمو و عمّه و دايى و خاله جدّ و جدّه ميّت و اگر اينها نباشند، اولادشان ارث مى‏برند.
مسأله 2815 ـ زن و شوهر به تفصيلى كه بعداً گفته مى‏شود از يكديگر ارث مى‏برند.


ارث طبقه اوّل

مسأله 2816 ـ اگر وارث ميّت فقط يك نفر از طبقه اوّل باشد مثلاً پدر يا مادر يا يك پسر يا يك دختر باشد، همه مال ميّت به او مى‏رسد و اگر فقط چند پسر يا چند دختر باشند، همه مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و اگر يك پسر و يك دختر باشد مال را سه قسمت مى‏كنند، دو قسمت را پسر و يك قسمت را دختر مى‏برد و اگر چند پسر و چند دختر باشند، مال را طورى قسمت مى‏كنند كه هر پسرى دو برابر دختر ببرد.
مسأله 2817 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و مادر او باشند، مال سه قسمت مى‏شود، دو قسمت آن را پدر و يك قسمت را مادر مى‏برد ولى اگر ميّت دو برادر، يا چهار خواهر، يا يك برادر و دو خواهر داشته باشد كه همه آنان پدرى باشند، يعنى پدر آنان با پدر ميّت يكى باشد، خواه مادرشان هم با مادر ميّت يكى باشد يا نه، گرچه تا ميّت پدر و مادر دارد اينها ارث نمى‏برند، امّا بواسطه بودن اينها مادر شش يك مال را مى‏برد و بقيه را به پدر مى‏دهند.
مسأله 2818 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و مادر و يك دختر باشد، چنانچه ميّت دو برادر يا چهار خواهر يا يك برادر و دو خواهر پدرى نداشته باشد، مال را پنج قسمت مى‏كنند؛ پدر و مادر، هر كدام يك قسمت و دختر سه قسمت آن را مى‏برد و اگر دو برادر يا چهار خواهر يا يك برادر و دو خواهر پدرى داشته باشد، مال را شش قسمت مى‏كنند، پدر و مادر، هر كدام يك قسمت و دختر سه قسمت مى‏برد و يك قسمت باقيمانده را چهار قسمت‏كنند يك قسمت را به پدر و سه قسمت را به دختر مى‏دهند، مثلاً اگر مال ميّت را 24 قسمت كنند 15 قسمت آن را به دختر و 5 قسمت آن را به پدر و 4 قسمت آن را به مادر مى‏دهند.
مسأله 2819 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و مادر و يك پسر باشند، مال را شش قسمت مى‏كنند، پدر و مادر هر كدام يك قسمت و پسر چهار قسمت آن را مى‏برد و اگر چند پسر يا چند دختر باشند، آن چهار قسمت را بطور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و اگر پسر و دختر باشند، آن چهار قسمت را طورى تقسيم مى‏كنند كه هر پسرى دو برابر دختر ببرد.
مسأله 2820 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و يك پسر يا مادر و يك پسر باشد مال را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را پدر يا مادر و پنج قسمت را پسر مى‏برد.
مسأله 2821 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر يا مادر، با پسر و دختر باشد، مال را شش قسمت مى‏كنند؛ يك قسمت آن را پدر يا مادر مى‏برد و بقيه را طورى قسمت مى‏كنند كه هر پسرى دو برابر دختر ببرد.
مسأله 2822 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و يك دختر، يا مادر و يك دختر باشد، مال را چهار قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را پدر يا مادر و بقيه را دختر مى‏برد.
مسأله 2823 ـ اگر وارث ميّت فقط پدر و چند دختر يا مادر و چند دختر باشد، مال را پنج قسمت مى‏كنند، يك قسمت را پدر يا مادر مى‏برد و چهار قسمت را دخترها بطور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند.
مسأله 2824 ـ اگر ميّت اولاد نداشته باشد، نوه پسرى او اگرچه دختر باشد، سهم پسر ميّت را مى‏برد و نوه دخترى او اگرچه پسر باشد، سهم دختر ميّت را مى‏برد مثلاً اگر ميّت يك پسر از دختر خود و يك دختر از پسرش داشته باشد، مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت را به پسر دختر و دو قسمت را به دختر پسر مى‏دهند. امّا اگر نوه پسرى يا دخترى بيشتر از يكى بوده و مختلف باشند از آن سهم پسر دو برابر دختر ارث مى‏برد.
مسأله 2825 ـ اگر يك يا چند فرزند ميّت زنده باشند نوه‏ها ارث نمى‏برند هرچند پدر آنها فوت شده باشد.


ارث طبقه دوم

مسأله 2826 ـ طبقه دوم از كسانى كه بواسطه خويشى ارث مى‏برند جد، يعنى‏پدربزرگ و جدّه، يعنى مادربزرگ و برادر و خواهر ميّت هستند و اگر برادر و خواهر در حيات نباشند، اولادشان ارث مى‏برند.
مسأله 2827 ـ اگر وارث ميّت فقط يك برادر، يا يك خواهر باشد، همه مال به او مى‏رسد و اگر چند برادر پدر و مادرى، يا چند خواهر پدر و مادرى باشد مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و اگر برادر و خواهر پدر و مادرى با هم باشند، هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد، مثلاً اگر دو برادر و يك خواهر پدر و مادرى دارد، مال را پنج قسمت مى‏كنند، هر يك از برادرها دو قسمت و خواهر يك قسمت آن را مى‏برد.
مسأله 2828 ـ اگر ميّت برادر و خواهر پدر و مادرى دارد، برادر و خواهر پدرى كه از مادر با ميّت جدا است ارث نمى‏برند. و اگر برادر و خواهر پدر و مادرى ندارد چنانچه فقط يك خواهر يا يك برادر پدرى داشته باشد همه مال به او مى‏رسد كه اگر چند برادر يا چند خواهر پدرى داشته باشد، مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و اگر هم برادر و هم خواهر پدرى داشته باشد، هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد.
مسأله 2829 ـ اگر وارث ميّت فقط يك خواهر يا يك برادر مادرى باشد كه از پدر با ميّت جدا است، همه مال به او مى‏رسد و اگر چند برادر مادرى يا چند خواهر مادرى يا چند برادر و خواهر مادرى باشند، مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود.
مسأله 2830 ـ اگر ميّت برادر و خواهر پدر و مادرى و برادر و خواهر پدرى و يك برادر يا يك خواهر مادرى داشته باشد، برادر و خواهر پدرى ارث نمى‏برند و مال را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را به برادر يا خواهر مادرى و بقيه را به برادر و خواهر پدر و مادرى مى‏دهند و هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد.
مسأله 2831 ـ اگر ميّت برادر و خواهر پدر و مادرى و برادر و خواهر پدرى و برادر و خواهر مادرى داشته باشد برادر و خواهر پدرى ارث نمى‏برد و مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را برادر و خواهر مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و بقيه را به برادر و خواهر پدر و مادرى مى‏دهند و هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد.
مسأله 2832 ـ اگر وارث ميّت فقط برادر و خواهر پدرى و يك برادر مادرى يا يك خواهر مادرى باشد، مال را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را برادر يا خواهر مادرى مى‏برد و بقيه را به برادر و خواهر پدرى مى‏دهند و هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد.
مسأله 2833 ـ اگر وارث ميّت فقط برادر و خواهر پدرى و چند برادر و خواهر مادرى باشد، مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را برادران و خواهران مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و بقيه را به برادر و خواهر پدرى مى‏دهند و هر برادرى دو برابر خواهر مى‏برد.
مسأله 2834 ـ اگر وارث ميّت فقط برادر و خواهر و زن او باشد، زن ارث خود را به تفصيلى كه بعداً گفته مى‏شود مى‏برد و خواهر و برادر به طورى كه در مسائل گذشته گفته شد ارث خود را مى‏برند. و نيز اگر زنى بميرد و وارث او فقط خواهر و برادر و شوهر او باشد، شوهر نصف مال را مى‏برد و خواهر و برادر به طورى كه در مسائل پيش گفته شد ارث خود را مى‏برند. ولى با ارث بردن زن يا شوهر از سهم برادر و خواهر مادرى چيزى كم نمى‏شود ولى از سهم برادر و خواهر پدر و مادرى يا پدرى كم مى‏شود، مثلاً اگر وارث ميّت شوهر و برادر و خواهر مادرى و برادر و خواهر پدر و مادرى او باشد، نصف مال به شوهر مى‏رسد و يك قسمت از سه قسمت اصل مال را به برادر و خواهر مادرى مى‏دهند كه بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود و آنچه ميماند مال برادر و خواهر پدر و مادرى است كه طورى تقسيم مى‏كنند كه برادر دوبرابر خواهر ارث ببرد. پس اگر همه مال او شش تومان باشد، سه تومان به شوهر و دو تومان به برادر و خواهر مادرى و يك تومان به برادر و خواهر پدر و مادرى مى‏دهند.
مسأله 2835 ـ اگر ميّت خواهر و برادر نداشته باشد، سهم ارث آنان را به اولادشان مى‏دهند و سهم برادرزاده و خواهرزاده مادرى به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و از سهمى كه به برادرزاده و خواهرزاده پدرى يا پدر و مادرى مى‏رسد هر پسرى دو برابر دختر مى‏برد.
مسأله 2836 ـ اگر وارث ميّت فقط يك جدّ يا يك جدّه است، چه پدرى باشد يا مادرى، همه مال به او مى‏رسد و با بودن جدّ ميّت، پدرِ جدّ او ارث نمى‏برد.
مسأله 2837 ـ اگر وارث ميّت فقط جدّ و جدّه پدرى باشد، مال سه قسمت مى‏شود، دو قسمت را جدّ و يك قسمت را جدّه مى‏برد و اگر جدّ و جدّه مادرى باشد، مال را به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند.
مسأله 2838 ـ اگر وارث ميّت فقط يك جدّ يا جدّه پدرى و يك جدّ يا جدّه مادرى باشد مال سه قسمت مى‏شود، دو قسمت را جدّ يا جدّه پدرى و يك قسمت را جدّ يا جدّه مادرى مى‏برد.
مسأله 2839 ـ اگر وارث ميّت جدّ و جدّه پدرى و جدّ و جدّه مادرى باشد مال سه قسمت مى‏شود. يك قسمت آن را جدّ و جدّه مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و دو قسمت آن را به جدّ و جدّه پدرى مى‏دهند و جدّ دو برابر جدّه مى‏برد.
مسأله 2840 ـ اگر وارث ميّت فقط زن و جدّ و جدّه پدرى و جدّ و جدّه مادرى او باشد زن يك چهارم از او ارث مى‏برد، و يك قسمت از سه قسمت اصل مال را به جدّ و جدّه مادرى مى‏دهند كه به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و بقيه را به جدّ و جدّه پدرى مى‏دهند و جدّ دو برابر جدّه مى‏برد و اگر وارث ميّت شوهر و جدّ و جدّه باشد، شوهر نصف مال را مى‏برد و جدّ و جدّه به دستورى كه در مسائل گذشته گفته شد، ارث خود را مى‏برند.
مسأله 2841 ـ در اجتماع برادر يا خواهر يا برادرها و خواهرها با جدّ يا جدّه يا اجداد يا جدّات چند صورت است:
اوّل اينكه هر يك از جدّ يا جدّه و برادر يا خواهر همه از طرف مادر باشند. در اين صورت مال بين آنها بطور مساوى تقسيم مى‏شود، اگرچه از حيث ذكورت و انوثت مختلف باشند.
دوم اينكه همه آنها از طرف پدر باشند. در اين صورت مال بين آنها نيز بطور مساوى تقسيم مى‏شود در فرضى كه همه ذكور يا همه اناث باشند. و اگر مختلف باشند پس هر يك مذكّرى دو مقابل مؤنّث مى‏برد.
سوم اينكه هر يك از جدّ يا جدّه از طرف پدر باشد و برادر يا خواهر از طرف پدر و مادر باشد. حكم اين صورت حكم صورت گذشته است، و دانسته شد كه برادر يا خواهر پدرى ميّت اگر با برادر يا خواهر پدرى و مادرى جمع شود، پدرى تنها ارث نمى‏برد.
چهارم اينكه اجداد يا جدّات بعض از آنها پدرى باشد و بعضى مادرى، چه اينكه همه‏شان ذكور باشند يا اناث يا مختلف و برادرها يا خواهرها نيز چنين باشند. در اين صورت از براى خويشان مادرى از برادرها و خواهرها و اجداد و جدّات يك سوم از تركه است و بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود، اگرچه مختلف باشند از جهت ذكورت و انوثت، و از براى خويشان پدرى از آنها دو سوم از تركه است كه به هر مذكّرى دو مقابل مؤنّث داده مى‏شود، و اگر اختلاف بين آنها نباشد و همه ذكور و يا همه اناث باشند بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود.
پنجم اينكه جدّ يا جدّه از طرف پدر با برادر يا خواهر از طرف مادر جمع شود. در اين صورت برادر يا خواهر در فرضى كه يكى باشد يك ششم از مال را مى‏برد و اگر متعدّد باشند
يك سوم را بطور مساوى بينشان تقسيم مى‏نمايند و باقيمانده مال جدّ يا جدّه است و اگر جدّ و جدّه هر دو باشند جدّ دو مقابل جدّه مى‏برد.
ششم اينكه جدّ يا جدّه از طرف مادر با برادر از طرف پدر جمع شود. در اين صورت از براى جدّ يا جدّه يك سوم است اگرچه يكى باشد و دو سوم آن براى برادر است اگرچه نيز يكى باشد. و اگر با آن جدّ يا جدّه خواهر از طرف پدر باشد در صورتى كه يكى باشد نصف را مى‏برد و اگر متعدّد باشد دوسوم را مى‏برند. و در هر صورت از براى جدّ و يا جدّه يك سوم است و بنابراين اگر خواهر يكى شد، يك ششم از تركه زائد از فريضه مى‏ماند و احتياط واجب در آن مصالحه است.
هفتم اينكه اجداد يا جدّات بعض از آنها پدرى و بعض از آنها مادرى و با آنها برادر يا خواهر پدرى باشد چه اينكه يكى باشد يا متعدّد. در اين صورت از براى جدّ يا جدّه مادرى يك سوم است و با تعدّد بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود اگرچه اختلاف داشته باشند از حيث ذكورت و انوثت، و از براى جدّ يا جدّه پدرى و برادر يا خواهر پدرى دوسوم باقى از تركه است، و با اختلاف از حيث ذكورت و انوثت با تفاضل و بدون اختلاف بطور مساوى تقسيم مى‏شود. و اگر با آن اجداد يا جدّات برادر يا خواهر مادرى باشد از براى جدّ يا جدّه مادرى با برادر يا خواهر مادرى يك سوم است كه بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود اگرچه از حيث ذكورت و انوثت اختلاف داشته باشند. و از براى جدّ و يا جدّه پدرى دو سوم است و بينشان در صورت اختلاف با تفاضل و الا بطور مساوى تقسيم مى‏شود.
هشتم اينكه برادرها يا خواهرها بعض از آنها پدرى و بعض از آنها مادرى و با آنها جدّ و يا جدّه پدرى باشد. در اين صورت از براى برادر يا خواهر مادرى يك‏ششم تركه است اگر يكى باشد و يك سوم از آن است اگر متعدد باشد و بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود. و از براى برادر يا خواهر پدرى با جدّ يا جدّه پدرى باقى از آن تركه است و بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود در صورتى كه اختلاف از حيث ذكورت و انوثت نداشته باشند، و در صورت اختلاف به تفاضل بين آنها تقسيم مى‏شود. و اگر با آن برادرها يا خواهرها، جدّ يا جدّه مادرى باشد از براى جدّ يا جدّه مادرى با برادر يا خواهر مادرى تماما يك سوم است و بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود، و از براى برادر يا خواهر پدرى دو سوم است و بين آنها در صورت اختلاف از حيث ذكورت و انوثت با تفاضل و در صورت عدم اختلاف بطور مساوى تقسيم مى‏شود.


ارث طبقه سوم

مسأله 2842 ـ طبقه سوم عمو و عمّه و دايى و خاله و اولاد آنان است به تفصيلى كه گفته شد، كه اگر از طبقه اوّل و دوم كسى نباشد اينها ارث مى‏برند.
مسأله 2843 ـ اگر وارث ميّت فقط يك عمو يا يك عمّه است، چه پدر و مادرى باشد، يعنى با پدر ميّت از يك پدر و مادر باشد، يا پدرى باشد يا مادرى، همه مال به او مى‏سد و اگر چند عمو يا چند عمّه باشند و همه پدر و مادرى، يا همه پدرى باشند، مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و اگر عمو و عمّه هر دو باشند و همه پدر و مادرى يا همه پدرى باشند عمو دو برابر عمّه مى‏برد مثلاً اگر وارث ميّت دو عمو و يك عمّه باشد، مال را پنج قسمت مى‏كنند يك قسمت را به عمّه مى‏دهند و چهار قسمت را عموها به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند.
مسأله 2844 ـ اگر وارث ميّت فقط چند عموى مادرى يا چند عمّه مادرى باشد مال بطور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود، همچنين است اگر فقط چند عمو و عمّه مادرى داشته باشد.
مسأله 2845 ـ اگر وارث ميّت عمو و عمّه باشد و بعضى پدرى و بعضى مادرى و بعضى پدر و مادرى باشند، عمو و عمّه پدرى ارث نمى‏برند، پس اگر ميّت يك عمو يا يك عمّه مادرى دارد، مال را شش قسمت مى‏كنند؛ يك قسمت را به عمو يا عمّه مادرى و بقيه را به عمو و عمّه پدر و مادرى مى‏دهند و عموى پدر و مادرى دو برابر عمّه پدر و مادرى مى‏برد و اگر هم عمو و عمّه مادرى دارد، مال را سه قسمت مى‏كنند؛ دو قسمت را به عمو و عمّه پدر و مادرى مى‏دهند و عمو دو برابر عمّه مى‏برد و يك قسمت را به عمو و عمّه مادرى مى‏دهند و مال بطور مساوى بين آنها قسمت مى‏شود.
مسأله 2846 ـ اگر وارث ميّت فقط يك دايى يا يك خاله باشد، همه مال به او مى‏رسد و اگر هم دايى و هم خاله باشد و همه پدر و مادرى، يا پدرى، يا مادرى باشند، مال به طور مساوى بين آنان قسمت مى‏شود و احتياط آن است كه در تقسيم با يكديگر صلح كنند.
مسأله 2847 ـ اگر وارث ميّت فقط يك دايى، يا يك خاله مادرى و دايى و خاله پدر و مادرى و دايى و خاله پدرى باشد، دايى و خاله پدرى ارث نمى‏برند و مال را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت را به دايى يا خاله مادرى و بقيه را به دايى و خاله پدر و مادرى مى‏دهند كه به طور مساوى بين خودشان قسمت كنند.
مسأله 2848 ـ اگر وارث ميّت فقط دايى و خاله پدرى و دايى و خاله مادرى و دايى و خاله پدر و مادرى باشد، دايى و خاله پدرى ارث نمى‏برند و بايد مال را سه قسمت كنند، يك قسمت آن را دايى و خاله مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت نمايند و بقيه را به دايى و خاله پدر و مادرى بدهند كه به طور مساوى بين خودشان قسمت كنند.
مسأله 2849 ـ اگر وارث ميّت يك دايى يا يك خاله و يك عمو يا يك عمّه باشد مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت را دايى يا خاله و بقيه را عمو يا عمّه مى‏برد.
مسأله 2850 ـ اگر وارث ميّت يك دايى يا يك خاله و عمو و عمّه باشد چنانچه عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى باشند، مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت را دايى يا خاله مى‏برد و از بقيه، دو قسمت به عمو و يك قسمت به عمّه مى‏دهند، بنابراين اگر مال را نُه قسمت كنند سه قسمت را به دايى يا خاله و چهار قسمت را به عمو و دو قسمت را به عمّه مى‏دهند.
مسأله 2851 ـ اگر وارث ميّت يك دايى يا يك خاله و يك عمو يا يك عمّه مادرى و عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى باشد، مال را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت آن را به دايى يا خاله مى‏دهند و دو قسمت باقيمانده را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت را به عمو يا عمّه مادرى و بقيه را به عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى مى‏دهند و عمو دو برابر عمّه مى‏برد. بنابراين اگر مال را نُه قسمت كنند، سه قسمت را به دايى يا خاله و يك قسمت را به عمو يا عمّه مادرى و پنج قسمت ديگر را به عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى مى‏دهند.
مسأله 2852 ـ اگر وارث ميّت يك دايى يا يك خاله و عمو و عمّه مادرى و عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى باشد، مال را سه قسمت مى‏كنند يك قسمت را دايى يا خاله مى‏برد و دو قسمت باقيمانده را سه سهم مى‏كنند: يك سهم آن را به عمو و عمّه مادرى مى‏دهند كه بطور مساوى بين خودشان تقسيم كنند و دو سهم ديگر را بين عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى قسمت مى‏نمايند و عمو دو برابر عمّه مى‏برد بنابراين مال را نُه قسمت كنند؛ سه قسمت آن، سهم خاله يا دايى و دو قسمت سهم عمو و عمّه مادرى و چهار قسمت سهم عمو و عمّه پدر و مادرى يا پدرى مى‏باشد.
مسأله 2853 ـ اگر وارث ميّت چند دايى و چند خاله باشد كه همه پدر و مادرى يا پدرى يا مادرى باشند و عمو و عمّه هم داشته باشد، مال سه سهم مى‏شود؛ دو سهم آن به دستورى كه در مسأله پيش گفته شد، عمو و عمّه بين خودشان قسمت مى‏كنند و يك سهم آن را دايى‏ها و خاله‏ها به طور مساوى بين خودشان تقسيم مى‏نمايند.
مسأله 2854 ـ اگر وارث ميّت دايى يا خاله مادرى و چند دايى و خاله پدر و مادرى يا پدرى و عمو و عمّه باشد، مال سه سهم مى‏شود دو سهم آن را به دستورى كه سابقا گفته شد عمو و عمّه بين خودشان قسمت مى‏كنند، پس اگر ميّت يك دايى يا يك خاله مادرى دارد، يك سهم ديگر آن را شش قسمت مى‏كنند، يك قسمت را به دايى يا خاله مادرى مى‏دهند و بقيه را به دايى و خاله پدر و مادرى يا پدرى مى‏دهند و به طور تساوى قسمت مى‏كنند، و اگر چند دايى مادرى يا چند خاله مادرى يا هم دايى مادرى و هم خاله مادرى دارد آن يك سهم را سه قسمت مى‏كنند، يك قسمت را دايى‏ها و خاله‏هاى مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏كنند و بقيه را به دايى و خاله پدر و مادرى يا پدرى مى‏دهند كه به طور مساوى قسمت كنند.
مسأله 2855 ـ اگر ميّت عمو و عمّه و دايى و خاله نداشته باشد، مقدارى كه به عمو و عمّه مى‏رسد، به اولاد آنان، و مقدارى كه به دايى و خاله مى‏رسد، به اولاد آنان داده مى‏شود.
مسأله 2856 ـ اگر عمو و عمّه و دايى و خاله خود ميّت و اولاد آنان و اولاد اولاد آنان نباشند عمو و عمّه و دايى و خاله پدر و مادر ميّت ارث مى‏برند، و اگر اينها نباشند اولادشان ارث مى‏برند و اگر اينها هم نباشند عمو و عمّه و دايى و خاله جدّ و جدّه ميّت و اگر اينها هم نباشند اولادشان ارث مى‏برند.
مسأله 2857 ـ اگر وارث ميّت عمو و عمّه و دايى و خاله پدر و عمو و عمّه و دايى و خاله مادر او باشند، مال سه سهم مى‏شود يك سهم آن مال عمو و عمّه و دايى و خاله مادر ميّت است به طور مساوى ولى احتياط واجب در عمو و عمّه مادريِ مادرِ ميّت آن است كه با هم صلح كنند و دو سهم ديگر آن را سه قسمت مى‏كنند يك قسمت را دايى و خاله پدر ميّت به طور مساوى بين خودشان قسمت مى‏نمايند و دو قسمت ديگر آن را به عمو و عمّه پدر ميّت مى‏دهند و عمو دو برابر عمّه مى‏برد.
مسأله 2858 ـ كسى كه دو نسبت با ميّت دارد از هر دو طرف ارث مى‏برد، مثل اينكه كسى هم شوهر ميّت باشد و هم پسرعموى او، يا كسى هم پسرعموى پدرى باشد و هم پسردايى مادرى، مگر آن كه دو نسبت در دو طبقه باشد، مثل اينكه هم برادر مادرى ميّت باشد و هم پسرعمو، كه فقط ارث برادر بودن را مى‏برد.