معامله سلف

معامله سلف

مسأله 2175 ـ معامله سلف آن است كه مشترى پول را بدهد كه بعد از مدّتى‏جنس را تحويل بگيرد و اگر بگويد اين پول را مى‏دهم كه مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس را بگيرم و فروشنده بگويد قبول كردم، يا فروشنده پول را بگيرد و بگويد فلان جنس را فروختم كه بعد از شش ماه تحويل بدهم معامله صحيح است.
مسأله 2176 ـ اگر پولى كه طلا و نقره است را سلف بفروشد و عوض آن را نيز پول طلا و نقره بگيرد معامله باطل است مگر اين كه با يكديگر اختلاف داشته باشند مثل دلار در مقابل تومان. ولى اگر جنسى را سلف بفروشد و عوض آن را جنس ديگر يا پول بگيرد معامله صحيح است. و احتياط مستحب آن است كه در عوض جنسى كه مى‏فروشد پول بگيرد و جنس ديگر نگيرد.


شرايط معامله سلف

مسأله 2177 ـ معامله سلف شش شرط دارد:
اوّل: خصوصياتى را كه قيمت جنس به واسطه آنها فرق مى‏كند معيّن نمايند. ولى‏دقّت زياد هم لازم نيست، همين قدر كه مردم بگويند خصوصيات آن معلوم شده كافى است، پس معامله سلف در نان و گوشت و پوست حيوان و مانند اينها در صورتى كه نشود خصوصيّاتشان را به طورى معيّن كنند كه براى مشترى مجهول نباشد و معامله غررى باشد باطل است.
دوم: پيش از آن كه خريدار و فروشنده از هم جدا شوند، خريدار تمام قيمت را به فروشنده بدهد، يا به مقدار پول آن از فروشنده طلبكار باشد كه در اين صورت بهتر آن است كه فروشنده پول جنس را به ذمّه مشترى قرار دهد، پس از آن، مشترى طلبى را كه از فروشنده دارد بابت پول جنسى كه به ذمّه اوست حساب كند و چنانچه مقدارى از قيمت آن را بدهد، اگرچه معامله به آن مقدار صحيح است، ولى فروشنده مى‏تواند معامله همان مقدار را به هم بزند.
سوم: مدّت را كاملاً معيّن كنند، و اگر مثلاً بگويد تا اوّل خرمن، جنسى را تحويل مى‏دهم، چون مدّت كاملاً معلوم نشده معامله باطل است.
چهارم: وقتى را براى تحويل جنس معيّن كنند كه در آن وقت اطمينان باشد كه فروشنده مى‏تواند تحويل دهد چه كمياب باشد چه فراوان.
پنجم: جاى تحويل جنس را معيّن نمايند، ولى اگر از حرفهاى آنان جاى آن معلوم باشد لازم نيست اسم آنجا را ببرند و همچنين كرايه حمل بار بايد مشخّص شود به عهده كيست.
ششم: وزن يا پيمانه آن را معيّن كنند و جنسى را هم كه معمولاً با ديدن، معامله مى‏كنند اگر سلف بفروشند همراه با ذكر كردن صفات آن اشكال ندارد، ولى بايد مثل بعضى از اقسام گردو تفاوت افراد آن به قدرى كم باشد كه مردم به آن اهمّيت ندهند و به هر حال بايد طورى جنس را مشخّص كنند كه هيچ‏يك از فروشنده و خريدار مغبون نشوند.
هفتم: چيزى را كه مى‏فروشند، چنانچه از اجناسى باشد كه با وزن يا پيمانه فروخته مى‏شود عوض آن از آن جنس نباشد، مثلاً گندم را به گندم به طور سلف نمى‏توان فروخت.


احكام معامله سلف

مسأله 2178 ـ انسان نمى‏تواند جنسى را كه سلف خريده پيش از تمام شدن مدّت بفروشد و بعد از تمام شدن مدّت، اگرچه آن را تحويل نگرفته باشد، فروختن آن اشكال ندارد.
مسأله 2179 ـ در معامله سلف اگر فروشنده جنسى را كه قرارداد كرده بدهد، مشترى بايد قبول كند. و نيز اگر بهتر از آنچه قرار گذاشته بدهد به نحوى كه از همان جنس حساب شود، مشترى بايد قبول نمايد و اگر اين طور نباشد لازم نيست قبول كند.
مسأله 2180 ـ اگر جنسى را كه فروشنده مى‏دهد، پست‏تر از جنسى باشد كه قرارداد كرده، مشترى مى‏تواند قبول نكند.
مسأله 2181 ـ اگر فروشنده به جاى جنسى كه قرارداد كرده، جنس ديگرى بدهد، در صورتى كه مشترى راضى شود اشكال ندارد حتّى اگر همان جنس با صفات پست‏تر باشد.
مسأله 2182 ـ اگر جنسى را كه سلف فروخته در موقعى كه بايد آن را تحويل دهد، ناياب شود و نتواند آن را تهيه كند، مشترى مى‏تواند صبر كند تا تهيه نمايد يا معامله را به هم بزند و چيزى را كه داده يا بدل آن را پس بگيرد و بنابر احتياط واجب نمى‏تواند آن را به فروشنده به قيمت بيشترى بفروشد.
مسأله 2183 ـ اگر جنسى را بفروشد و قرار بگذارد كه بعد از مدّتى تحويل دهد و پول آن را هم بعد از مدّتى بگيرد، معامله باطل است.