شتر، گاو و گوسفند

زكات شتر و گاو و گوسفند

مسأله 1971 ـ زكات شتر و گاو و گوسفند غير از شرطهايى كه گفته شد، دو شرط ديگر دارد:
اوّل: آن كه حيوان در تمام سال بيكار باشد و ملاك تشخيص بيكار بودن در تمام سال نظر عرف و اهل خبره است.
دوم: آن كه در تمام سال از علف بيابان بچرد، پس اگر تمام سال يا مقدارى از آن را از علف چيده شده، يا از زراعتى كه ملك مالك يا ملك كس ديگرى است بچرد زكات ندارد. و مبناى اين شرط هم مثل شرط اوّل نظر عرف و اهل خبره است.
مسأله 1972 ـ اگر انسان براى شتر و گاو و گوسفند خود چراگاهى را كه كسى نكاشته بخرد، يا اجاره كند، وجوب زكات آن مشكل است، ولى احتياطا زكات را بدهد، امّا اگر براى چراندن در آن باج داده باشد بايد زكات آن را بدهد.


نصاب شتر


مسأله 1973 ـ شتر دوازده نصاب دارد:
اوّل: پنج شتر و زكات آن يك گوسفند است و تا شماره شتر به اين مقدار نرسد زكات ندارد.
دوم: ده شتر و زكات آن دو گوسفند است.
سوم: پانزده شتر و زكات آن سه گوسفند است.
چهارم: بيست شتر و زكات آن چهار گوسفند است.
پنجم: بيست و پنج شتر و زكات آن پنج گوسفند است.
ششم: بيست و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال دوم شده باشد.
هفتم: سى و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال سوم شده باشد.
هشتم: چهل و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال چهارم شده باشد.
نهم: شصت و يك شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال پنجم شده باشد.
دهم: هفتاد و شش شتر و زكات آن دو شتر است كه داخل سال سوم شده باشند.
يازدهم: نود و يك شتر و زكات آن دو شتر است كه داخل سال چهارم شده باشند.
دوازدهم: صد و بيست و يك شتر و بالاتر از آن است كه بايد يا چهل تا چهل تا حساب كند و براى هر چهل تا يك شترى بدهد كه داخل سال سوم شده باشد، يا پنجاه تا پنجاه تا حساب كند و براى هر پنجاه تا يك شترى بدهد كه داخل سال چهارم شده باشد و يا با چهل و پنجاه حساب كند. ولى در هر صورت بايد طورى حساب كند كه چيزى باقى نماند، يا اگر چيزى باقى مى‏ماند، از نه تا بيشتر نباشد، مثلاً اگر 140 شتر دارد، بايد براى صد تا، دو شترى كه داخل سال چهارم شده و براى چهل تا يك شتر ماده‏اى كه داخل سال سوم شده باشد بدهد. و شترى كه در زكات داده مى‏شود حتما بايد ماده باشد و اگر ندارد، بايد بخرد مگر در نصاب ششم كه مى‏تواند نر بدهد و چنانچه هيچ يك را به سن‏هاى ذكر شده ندارد بايد بخرد و بايد ماده بخرد.
مسأله 1974 ـ زكات مابين دو نصاب واجب نيست پس اگر شماره شترهايى كه دارد از نصاب اوّل كه پنج تا است بگذرد، تا به نصاب دوم كه ده تا است نرسيده، فقط بايد زكات پنج تاى آن را بدهد. و همچنين است در نصابهاى بعد.


نصاب گاو

مسأله 1975 ـ گاو دو نصاب دارد:
نصاب اوّل آن سى تا است كه وقتى شماره گاو به سى رسيد، اگر شرايطى را كه گفته شد داشته باشد، انسان بايد يك گوساله‏اى كه داخل سال دوم شده از بابت زكات بدهد.
نصاب دوم آن چهل است و زكات آن يك گوساله ماده‏اى است كه داخل سال سوم شده باشد و زكات مابين سى و چهل واجب نيست مثلاً كسى كه سى و نه گاو دارد، فقط بايد زكات سى تاى آنها را بدهد و نيز اگر از چهل گاو زيادتر داشته باشد تا به شصت نرسيده، فقط بايد زكات چهل تاى آن را بدهد و بعد از آن كه به شصت رسيد، چون دو برابر نصاب اوّل را دارد، بايد دو گوساله‏اى كه داخل سال دوم شده بدهد و همچنين هرچه بالا رود، بايد سى تا سى تا حساب كند يا چهل تا چهل تا يا با سى و چهل حساب نمايد و زكات آن را به دستورى كه گفته شده بدهد، ولى بايد طورى حساب كند كه چيزى باقى‏نماند، يا اگر چيزى باقى مى‏ماند از نُه تا بيشتر نباشد، مثلاً اگر هفتاد گاو دارد، بايد به حساب سى و چهل حساب كند و براى سى تاى آن زكات سى تا و براى چهل تاى آن زكات چهل تا را بدهد، چون اگر به حساب سى تا حساب كند، ده تا زكات نداده مى‏ماند. ولى در جايى كه رعايت اين جهت ممكن نيست، مثل آن كه پنجاه گاو داشته باشد احتياط آن است كه چهل را بگيرد اگرچه باز هم ده تا زياد مى‏آيد.


نصاب گوسفند

مسأله 1976 ـ گوسفند پنج نصاب دارد:
اوّل: چهل و زكات آن يك گوسفند است و تا گوسفند به چهل نرسد زكات ندارد.
دوم: صد و بيست و يك و زكات آن دو گوسفند است.
سوم: دويست و يك و زكات آن سه گوسفند است.
چهارم: سيصد و يك و زكات آن چهار گوسفند است.
پنجم: چهارصد و بالاتر از آن است، كه بايد آنها را صد تا صد تا حساب كند و براى هر صد تاى آنها يك گوسفند بدهد. و لازم نيست زكات را از خود گوسفندها بدهد، بلكه اگر گوسفند ديگرى بدهد، يا مطابق قيمت گوسفند، پول بدهد كافى است ولى اگر بخواهد جنس ديگر بدهد، در صورتى بى اشكال است كه براى فقرا بهتر باشد، اگرچه لازم نيست.
مسأله 1977 ـ زكات مابين دو نصاب واجب نيست، پس اگر شماره گوسفندهاى كسى از نصاب اوّل كه چهل است بيشتر باشد تا به نصاب دوم كه صد و بيست و يك است نرسيده، فقط بايد زكات چهل تاى آن را بدهد و زيادى آن زكات ندارد و همچنين است در نصابهاى بعد.
مسأله 1978 ـ زكات شتر و گاو و گوسفندى كه به مقدار نصاب برسد واجب است، چه همه آنها نر باشند يا ماده، يا بعضى نر باشند و بعضى ماده.
مسأله 1979 ـ در زكات، گاو و گاوميش يك جنس حساب مى‏شود و شتر عربى و غير عربى يك جنس است و همچنين بز و ميش و شيشك در زكات با هم فرق ندارند.
مسأله 1980 ـ اگر گوسفند براى زكات بدهد، بنابر احتياط مستحب اقلاًّ داخل سال دوم شده باشد، و اگر بز بدهد احتياطا داخل سال سوم شده باشد.
مسأله 1981 ـ گوسفندى را كه بابت زكات مى‏دهد، اگر قيمتش از قيمت گوسفندهاى متوسّط در بين نصاب كمتر باشد اشكال ندارد و بهتر است گوسفندى را كه قيمت آن از تمام گوسفندهايش بيشتر است بدهد و همچنين است در گاو و شتر.
مسأله 1982 ـ اگر چند نفر با هم شريك باشند، هر كدام آنان كه سهمش به نصاب اوّل رسيده، بايد زكات بدهد و بر كسى كه سهم او كمتر از نصاب اوّل است زكات واجب نيست.
مسأله 1983 ـ اگر يك نفر در چند جا گاو يا شتر يا گوسفند داشته باشد و روى هم به اندازه نصاب باشند، بايد زكات آنها را بدهد.
مسأله 1984 ـ اگر گاو و گوسفند و شترى كه دارد مريض و معيوب هم باشند، بايد زكات آنها را بدهد.
مسأله 1985 ـ اگر گاو و گوسفند و شترى كه دارد همه مريض يا معيوب يا پير باشند، مى‏تواند زكات را از خود آنها بدهد. ولى اگر همه سالم و بى عيب و جوان باشند نمى‏تواند زكات آنها را مريض، يا معيوب، يا پير بدهد. بلكه اگر بعضى از آنها سالم و بعضى مريض و دسته‏اى معيوب و دسته ديگر بى عيب و مقدارى پير و مقدارى جوان باشند، براى زكات آنها بايد سالم و بى‏عيب و جوان بدهد.
مسأله 1986 ـ اگر پيش از تمام شدن ماه يازدهم، گاو و گوسفند و شترى را كه دارد با چيز ديگر عوض كند، يا نصابى را كه دارد با مقدار نصاب از همان جنس عوض نمايد، مثلاً چهل گوسفند بدهد و چهل گوسفند ديگر بگيرد، زكات بر او واجب نيست.
مسأله 1987 ـ كسى كه بايد زكات گاو و گوسفند و شتر را بدهد، اگر زكات آنها را از مال ديگرش بدهد، تا وقتى شماره آنها از نصاب كم نشده، همه ساله بايد زكات را بدهد و اگر از خود آنها بدهد و از نصاب اوّل كمتر شوند، زكات بر او واجب نيست مثلاً كسى كه چهل گوسفند دارد، اگر از مال ديگرش زكات آنها را بدهد تا وقتى كه گوسفندهاى او از چهل كم نشده، همه ساله بايد يك گوسفند بدهد و اگر از خود آنها بدهد تا وقتى به چهل نرسيده، زكات بر او واجب نيست.