غسل

غسل‌هاى واجب

غسلهاى واجب هفت تا است: اوّل: غسل جنابت. دوم: غسل حيض. سوم: غسل نفاس. چهارم: غسل استحاضه. پنجم: غسل مسّ ميّت. ششم: غسل ميّت. هفتم: غسلى كه بواسطه نذر و قسم و مانند اينها واجب مى‏شود.

 

احكام جنابت

مسأله 346 ـ به دو چيز انسان جنب مى‏شود: اوّل: جماع. دوم: بيرون آمدن منى، چه در خواب باشد يا بيدارى، كم باشد يا زياد، با شهوت باشد يا بى شهوت، با اختيار باشد يا بى اختيار.
مسأله 347 ـ اگر رطوبتى از انسان خارج شود كه نداند منى است يا بول يا غير اينها چنانچه با شهوت و جستن بيرون آمده و بعد از بيرون آمدن آن، بدن سست شده، آن رطوبت حكم منى دارد و اگر هيچ يك از اين سه نشانه يا بعضى از اينها را نداشته باشد، حكم منى ندارد ولى در زن و مريض لازم نيست آن آب با جستن بيرون آمده باشد، بلكه اگر با شهوت بيرون آمده باشد در حكم منى است و لازم نيست بدن او سست شود.
مسأله 348 ـ اگر از مردى كه مريض نيست، آبى بيرون آيد كه يكى از سه نشانه‏اى را كه در مسأله پيش گفته شد داشته باشد و نداند نشانه‏هاى ديگرى را داشته يا نه غسل بر او واجب نيست و اگر وضو داشته وضوى او بحال خود باقى است.
مسأله 349 ـ مستحب است انسان بعد از بيرون آمدن منى بول كند و اگر بول نكند و بعد از غسل رطوبتى از او بيرون آيد، كه نداند منى است يا رطوبت ديگر، حكم منى دارد.
مسأله 350 ـ اگر انسان جماع كند و به اندازه ختنه گاه يا بيشتر داخل شود، در زن باشد يا در مرد، در قُبُل باشد يا در دُبُر، بالغ باشند يا نابالغ اگرچه منى بيرون نيايد هر دو جنب مى‏شوند.
مسأله 351 ـ اگر شك كند كه به مقدار ختنه گاه داخل شده يا نه، غسل بر او واجب نيست.
مسأله 352 ـ اگر نعوذ باللّه‏ حيوانى را وطى كند يعنى با او نزديكى نمايد و منى از او بيرون آيد غسل تنها، كافى است. و اگر منى بيرون نيايد، احتياط واجب آن است كه غسل كند و براى نماز وضو هم بگيرد.
مسأله 353 ـ اگر منى از جاى خود حركت كند و بيرون نيايد، يا انسان شك كند كه منى از او بيرون آمده يا نه، غسل بر او واجب نيست.
مسأله 354 ـ كسى كه نمى‏تواند غسل كند ولى تيمّم برايش ممكن است، بعد از داخل شدن وقت نماز اگر براى لذّت بردن يا امر عقلايى ديگر با عيال خود نزديكى كند، اشكال ندارد.
مسأله 355 ـ اگر در لباس خود منى ببيند و بداند كه از خود اوست و براى آن غسل نكرده، بايد غسل كند و نمازهايى را كه يقين دارد، بعد از بيرون آمدن منى خوانده قضا كند، ولى نمازهايى را كه شك دارد بعد از بيرون آمدن آن منى خوانده، يا قبل از آن لازم نيست قضا كند.

 

چيزهايى كه بر جنب حرام است

مسأله 356 ـ پنج چيز بر جنب حرام است:
اوّل: رساندن جايى از بدن به خطّ قرآن يا به اسم خداوند متعال، و به احتياط مستحب اسامى پيامبران و امامان: حكم اسم خداوند را دارند.
دوم: رفتن در مسجد الحرام و مسجد پيغمبر9، اگرچه از يك در، داخل و از در ديگر خارج شود.
سوم: توقّف در مساجد ديگر، ولى اگر از يك در داخل و از در ديگر خارج شود يا براى برداشتن چيزى برود مانعى ندارد. و در حرم امامان: هم توقّف نكند.
چهارم: گذاشتن چيزى در مسجد.
پنجم: خواندن آيه‏اى كه سجده واجب دارد و آن در چهار سوره است: 1 ـ سوره سى و دوم قرآن «سوره سجده». 2 ـ سوره چهل و يكم «سوره فصّلت». 3 ـ سوره پنجاه و سوم «سوره نجم». 4 ـ سوره نود و ششم «سوره علق».

 

چيزهايى كه بر جنب، مكروه است

مسأله 357 ـ شش چيز بر جنب مكروه است:
اوّل و دوم: خوردن و آشاميدن، ولى اگر دست بشويد و مضمضه كند، مكروه نيست.
سوم: خوابيدن، ولى اگر وضو بگيرد يا بواسطه نداشتن آب، تيمّم كند، مكروه نيست.
چهارم: خضاب كردن به حنا و مانند آن.
پنجم: ماليدن روغن يا كرِم به بدن.
ششم: جماع كردن بعد از آن كه محتلم شده يعنى در خواب منى از او بيرون آمده است.


غسل جنابت


مسأله 358 ـ غسل جنابت به خودى خود مستحب است و براى خواندن نماز واجب و مانند آن واجب مى‏شود. ولى براى نماز ميّت و سجده شكر و سجده‏هاى واجب قرآن غسل جنابت لازم نيست.
مسأله 359 ـ لازم نيست در وقت غسل نيّت كند كه غسل واجب يا مستحب مى‏كنم و اگر فقط به قصد قربت، يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم غسل كند كافى است.
مسأله 360 ـ اگر يقين كند وقت نماز شده و نيّت غسل واجب كند بعد معلوم شود كه پيش از وقت غسل كرده، غسل او صحيح است.
مسأله 361 ـ غسل را چه واجب باشد و چه مستحب، به دو طريق مى‏شود انجام داد: ترتيبى و ارتماسى.


غسل ترتيبى

مسأله 362 ـ در غسل ترتيبى بايد به نيّت غسل، اوّل سر و گردن، بعد طرف راست بعد طرف چپ بدن را بشويد. و اگر عمداً يا از روى فراموشى يا بواسطه ندانستن مسأله به اين ترتيب عمل نكند غسل او باطل است.
مسأله 363 ـ نصف ناف و نصف عورت را بايد با طرف راست بدن و نصف ديگر را بايد با طرف چپ بشويد، بلكه بهتر است تمام ناف و عورت با هر دو طرف شسته شود.
مسأله 364 ـ براى آن كه يقين كند هر سه قسمت، يعنى سر و گردن و طرف راست و طرف چپ را كاملاً غسل داده، بايد هر قسمتى را كه مى‏شويد مقدارى از قسمتهاى ديگر را هم با آن قسمت بشويد. بلكه احتياط مستحب آن است كه تمام طرف راست گردن را با طرف راست بدن و تمام طرف چپ گردن را با طرف چپ بدن بشويد.
مسأله 365 ـ اگر بعد از غسل بفهمد جايى از بدن شسته نشده و نداند كجاى بدن است بايد دوباره غسل كند.
مسأله 366 ـ اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن شسته نشده، چنانچه از طرف چپ باشد، شستن همان مقدار كافى است. و اگر از طرف راست باشد بايد بعد از شستن آن مقدار، دوباره طرف چپ را بشويد. و اگر از سر و گردن باشد بايد بعد از شستن آن مقدار، بنابر احتياط دوباره طرف راست و بعد طرف چپ را بشويد.
مسأله 367 ـ اگر پيش از تمام شدن غسل، در شستن مقدارى از طرف چپ شك كند، شستن همان مقدار كافى است. ولى اگر بعد از اشتغال به شستن طرف چپ در شستن طرف راست يا مقدارى از آن شك كند يا بعد از اشتغال به شستن طرف راست در شستن سر و گردن يا مقدارى از آن شك نمايد نبايد اعتنا كند.


غسل ارتماسى

مسأله 368 ـ اگر به نيّت غسل ارتماسى به تدريج در آب فرو رود تا تمام بدن زير آب رود غسل او صحيح است و احتياط مستحب آن است كه يك دفعه زير آب رود.
مسأله 369 ـ در غسل ارتماسى اگر همه بدن زير آب باشد و بعد نيّت غسل كند غسل او صحيح است.
مسأله 370 ـ اگر بعد از غسل ارتماسى بفهمد به مقدارى از بدن آب نرسيده، جاى آن را بداند يا نداند بايد دوباره غسل كند.
مسأله 371 ـ اگر براى غسل ترتيبى وقت ندارد و براى ارتماسى وقت دارد، بايد غسل ارتماسى كند.
مسأله 372 ـ كسى كه روزه واجب گرفته يا براى حج يا عمره احرام بسته نمى‏تواند غسل ارتماسى كند ولى اگر از روى فراموشى غسل ارتماسى كند صحيح است.


احكام غسل كردن

مسأله 373 ـ در غسل ارتماسى بايد تمام بدن طاهر باشد يا با رفتن زير آب بدن طاهر شود كه غسل هم صحيح است؛ ولى در غسل ترتيبى طاهر بودن تمام بدن لازم نيست. و اگر تمام بدن نجس باشد با شستن هر قسمت با نيّت غسل، هم طهارت حاصل مى‏شود و هم به وظيفه غسل ترتيبى عمل مى‏شود.
مسأله 374 ـ عرق جنب از حرام نجس نيست و كسى كه از حرام جنب شده اگر با آب گرم هم غسل كند صحيح است گرچه احتياط آن است كه با آب سرد غسل كند.
مسأله 375 ـ اگر در غسل حتّى مختصرى از بدن شسته نشده باقى بماند، غسل باطل است، ولى شستن جاهايى از بدن كه ديده نمى‏شود، مثل داخل گوش و بينى، واجب نيست.
مسأله 376 ـ جايى را كه شك دارد از ظاهر بدن است يا از باطن آن، شستن آن واجب است.
مسأله 377 ـ اگر سوراخ جاى گوشواره و مانند آن به قدرى گشاد باشد كه داخل آن ديده شود، بايد آن را شست و اگر ديده نشود شستن داخل آن لازم نيست.
مسأله 378 ـ چيزى را كه مانع رسيدن آب به بدن است، بايد برطرف كند و اگر پيش از آن كه اطمينان كند برطرف شده غسل نمايد، غسل او باطل است. ولى اگر رجاءا غسل كند و بعد بفهمد مانعى نبوده، غسل او صحيح است.
مسأله 379 ـ اگر موقع غسل شك كند، چيزى كه مانع از رسيدن آب باشد، در بدن او هست يا نه، چنانچه شكّش منشأ عقلايى داشته باشد، بايد وارسى كند تا مطمئن شود كه مانعى نيست.
مسأله 380 ـ در غسل بايد موهاى كوتاهى را كه جزء بدن حساب مى‏شود، بشويد و بنابر احتياط مستحب موهاى بلند را نيز بشويد.
مسأله 381 ـ تمام شرطهايى كه براى صحيح بودن وضو گفته شد مثل طاهر بودن آب و غصبى نبودن، در صحيح بودن غسل هم شرط است ولى در غسل لازم نيست بدن را از بالا به پايين بشويد و نيز در غسل ترتيبى، لازم نيست بعد از شستن هر قسمت، فوراً قسمت ديگر را بشويد، بلكه اگر بعد از شستن سر و گردن مقدارى صبر كند و بعد طرف راست را بشويد و بعد از مدّتى طرف چپ را بشويد اشكال ندارد. ولى كسى كه نمى‏تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند، اگر به اندازه‏اى كه غسل كند و نماز بخواند، بول و غائط از او بيرون
نمى‏آيد، چنانچه وقت تنگ باشد بايد هر قسمت را فوراً بعد از قسمت ديگر غسل دهد و در هر صورت بعد از غسل فوراً نماز بخواند. و همچنين است حكم زن مستحاضه كه بعداً گفته مى‏شود.
مسأله 382 ـ كسى كه قصد دارد پول حمّامى را ندهد يا بدون اين كه بداند حمّامى راضى است، بخواهد نسيه بگذارد، اگرچه بعد حمّامى را راضى كند، غسل او باطل است.
مسأله 383 ـ اگر حمّامى راضى باشد كه پول حمّام نسيه بماند ولى كسى كه غسل مى‏كند قصدش اين باشد كه طلب او را ندهد، يا از مال حرام بدهد غسل او باطل است.
مسأله 384 ـ اگر پولى كه خمس آن را نداده به حمّامى‏بدهد، اگرچه عملش حرام است ولى غسلش صحيح است و خمس به عهده او باقى مى‏ماند.
مسأله 385 ـ اگر شك كند كه غسل كرده يا نه، بايد غسل كند ولى اگر بعد از غسل شك كند، كه غسل او درست بوده يا نه، لازم نيست دوباره غسل نمايد.
مسأله 386 ـ اگر در بين غسل حَدَث اصغر از او سر زند، مثلاً بول كند، غسل باطل نمى‏شود ولى بايد براى نماز وضو بگيرد.
مسأله 387 ـ هرگاه به خيال اين كه به اندازه غسل و نماز وقت دارد براى نماز غسل كند، اگرچه بعد از غسل بفهمد كه به اندازه غسل وقت نداشته غسل او صحيح است.
مسأله 388 ـ كسى كه جنب شده اگر شك كند غسل كرده يا نه نمازهايى را كه خوانده صحيح است، ولى براى نمازهاى بعد بايد غسل كند.
مسأله 389 ـ كسى كه چند غسل بر او واجب است مى‏تواند به نيّت همه آنها يك غسل به جا آورد، يا آنها را جدا جدا انجام دهد.
مسأله 390 ـ كسى كه جنب است اگر بر جايى از بدن او آيه قرآن يا اسم خداوند متعال نوشته شده باشد، حرام است دست به آن نوشته بگذارد و اگر بخواهد غسل كند بايد آب را طورى به بدن برساند كه دست او به نوشته نرسد.
مسأله 391 ـ كسى كه غسل جنابت كرده، نبايد براى نماز وضو بگيرد و همچنين با غسل‏هاى واجب ديگر مگر غسل براى استحاضه متوسّطه، مى‏تواند نماز بخواند، هر چند بهتر است وضو هم بگيرد.