سجده سهو

سجده سهو

مسأله 1233 ـ براى چهار چيز بعد از سلام نماز، انسان بايد دو سجده سهو به دستورى كه بعداً گفته مى‏شود بجا آورد:
اوّل: آن كه در بين نماز، سهواً حرف بزند.
دوم: آن كه در نماز چهار ركعتى بعد از سجده دوم شك كند كه چهار ركعت خوانده يا پنج ركعت.
سوم: در جايى كه نبايد نماز را سلام دهد مثلاً در ركعت اوّل سهواً سلام بدهد.
چهارم: آن كه تشهّد را فراموش كند.
و در دو مورد هم احتياط مستحب آن است كه سجده سهو بنمايد:
اوّل: در جايى كه نبايد قيام كند سهواً قيام كند.
دوم: آن كه سجده‏اى را در نماز فراموش كند كه بعد از قضاى سجده، سجده سهو بجا آورد.
مسأله 1234 ـ اگر انسان اشتباهاً يا به خيال اين كه نمازش تمام شده حرف بزند، بايد دو سجده سهو بجا آورد.
مسأله 1235 ـ براى صدايى كه از آه كشيدن و سرفه پيدا مى‏شود، سجده سهو واجب نيست، ولى اگر مثلاً سهواً آخ يا آه بگويد، بايد سجده سهو نمايد.
مسأله 1236 ـ اگر چيزى را كه غلط خوانده دوباره به طور صحيح بخواند، براى دوباره خواندن آن سجده سهو واجب نيست.
مسأله 1237 ـ اگر در نماز سهواً مدّتى حرف بزند و تمام آنها يك مرتبه حساب شود، دو سجده سهو بعد از سلام نماز كافى است.
مسأله 1238 ـ اگر سهواً تسبيحات اربعه را نگويد احتياط مستحب آن است كه بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد.
مسأله 1239 ـ اگر در جايى كه نبايد سلام نماز را بگويد سهواً بگويد: «اَلسَّلامُ عَلَينا وَ عَلَى عِبادِ اللّهِ‏ الصّالحِين» يا بگويد: «اَلسَّلامُ عَلَيكُم وَ رَحمَةُ اللّهِ‏ِ وَ بَرَكاتُهُ» بايد دو سجده سهو بنمايد ولى اگر اشتباهاً مقدارى از اين دو سلام را بگويد، يا بگويد: «اَلسَّلامُ عَلَيكَ اَيُّهَا النَّبِيُّ وَ رَحمَةُ اللّهِ‏ِ وَ بَرَكاتُهُ» احتياط مستحب آن است كه دو سجده سهو بجا آورد.
مسأله 1240 ـ اگر در جايى كه نبايد سلام دهد اشتباهاً هر سه سلام را بگويد، دو سجده سهو كافى است.
مسأله 1241 ـ اگر يك سجده يا تشهّد را فراموش كند و پيش از ركوع ركعت بعد يادش بيايد، بايد برگردد و بجا آورد.
مسأله 1242 ـ اگر در ركوع يا بعد از آن يادش بيايد كه يك سجده يا تشهّد را از ركعت پيش فراموش كرده، بايد بعد از سلام نماز سجده را قضا نمايد و بعد از آن دو سجده سهو بجا آورد بنابر احتياط مستحب. و براى تشهد فراموش شده فقط دو سجده سهو بجا آورد.
مسأله 1243 ـ اگر سجده سهو را بعد از سلام نماز عمداً بجا نياورد، معصيت كرده ولى نمازش باطل نيست و واجب است هر چه زودتر آن را انجام دهد و چنانچه سهواً بجا نياورد، هر وقت يادش آمد بايد فوراً انجام دهد و لازم نيست نماز را دوباره بخواند.
مسأله 1244 ـ اگر شك دارد كه سجده سهو بر او واجب شده يا نه لازم نيست بجا آورد.
مسأله 1245 ـ كسى كه شك دارد مثلاً دو سجده سهو بر او واجب شده يا چهار تا، اگر دو سجده بنمايد كافى است.
مسأله 1246 ـ اگر بداند يكى از دو سجده سهو را بجا نياورده بايد دو سجده سهو بجا آورد و اگر بداند سهواً سه سجده كرده، سجده سهو واجب نمى‏باشد.


دستور سجده سهو

مسأله 1247 ـ دستور سجده سهو اين است كه بعد از سلام نماز فوراً نيّت سجده سهو كند و پيشانى را به چيزى كه سجده بر آن صحيح است بگذارد و بگويد: «بِسمِ اللّه‏ِ وَ بِاللّه‏ِ وَ صَلَّى‏اللّهُ‏ُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِه» يا «بِسمِ اللّه‏ وَ بِاللّه‏ِ اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّد» ولى بهتر است بگويد: «بِسمِ اللّهِ‏ِ وَ بِاللّه‏ِ اَلسَّلامُ عَلَيكَ اَيُّهَا النَّبِيُّ وَ رَحمَةُ اللِّهِ‏ِ وَ بَرَكاتُه» بعد بايد بنشيند و دوباره به سجده رود و يكى از ذكرهايى را كه گفته شد بگويد و بنشيند و بعد از خواندن تشهّد سلام دهد. و در سجده سهو همه شرائط سجده نماز بايد مراعات شود يعنى بر اعضاء هفتگانه سجده كند و رو به قبله باشد و طهارت داشته باشد و مانند اينها.


قضاى سجده فراموش شده

مسأله 1248 ـ سجده‏اى را كه انسان فراموش كرده و بعد از نماز، قضاى آن را بجا مى‏آورد، بايد تمام شرايط نماز مانند طاهر بودن بدن و لباس و رو به قبله بودن و شرطهاى ديگر را داشته باشد، ولى تشهد فراموش شده، قضا لازم ندارد و دو سجده سهو كفايت مى‏كند.
مسأله 1249 ـ اگر سجده را چند دفعه فراموش كند، مثلاً يك سجده از ركعت اوّل و يك سجده از ركعت دوم فراموش نمايد، بايد بعد از نماز، قضاى هر دو و بنا بر احتياط استحبابى سجده سهو را بجا آورد و لازم نيست معيّن كند كه قضاى كداميك آنهاست.
مسأله 1250 ـ اگر يك سجده و تشهّد را فراموش كند، اوّل قضاى سجده را بجا آورده و بنابر احتياط استحبابى دو سجده سهو براى سجده فراموش شده بجا آورد و بعد از آن دو سجده سهو براى تشهد فراموش شده بجا آورد.
مسأله 1251 ـ اگر بين سلام نماز و قضاى سجده كارى كند كه اگر عمداً يا سهواً در نماز اتّفاق بيفتد نماز باطل مى‏شود، مثلاً پشت به قبله نمايد، بايد قضاى سجده را بجا آورد و نمازش صحيح است.
مسأله 1252 ـ اگر بعد از سلام نماز يادش بيايد كه يك سجده از ركعت آخر را فراموش كرده، اگر بعد از سلام، فعل منافى انجام نداده بايد سجده را بجا آورد و بعد تشهّد و سلام را بجا آورد و سپس دو سجده سهو را بجا آورد ولى اگر بعد از سلام فعل منافى انجام داده فقط قضاى سجده را بجا آورد.
مسأله 1253 ـ اگر بين سلام نماز و قضاى سجده كارى كند كه براى آن سجده سهو واجب مى‏شود، مثل آن كه سهواً حرف بزند، بايد سجده را قضا كند.
مسأله 1254 ـ اگر نداند كه سجده را فراموش كرده يا تشهّد را سجده را قضا كند به همراه دو سجده سهو بنابر احتياط مستحب، و براى تشهد دو سجده سهو كافى است.
مسأله 1255 ـ اگر شك دارد كه سجده را فراموش كرده يا نه، واجب نيست قضا نمايد.
مسأله 1256 ـ اگر بداند سجده را فراموش كرده و شك كند كه پيش از ركوع ركعت بعد بجا آورده يا نه، احتياط واجب آن است كه آن را قضا نمايد.
مسأله 1257 ـ كسى كه بايد سجده را قضا نمايد، اگر براى كار ديگرى هم سجده سهو بر او واجب شود، بايد بعد از نماز، سجده را قضا نمايد، بعد سجده سهو را بجا آورد.
مسأله 1258 ـ اگر شك دارد كه بعد از نماز، قضاى سجده فراموش شده را بجا آورده يا نه، چنانچه فعل منافى انجام نداده بايد سجده را بجا آورد چه در وقت و چه در خارج وقت ولى اگر فعل منافى بجا آورده به شك خود اعتنا نكند.


كم و زياد كردن اجزاء و شرايط نماز

مسأله 1259 ـ هرگاه چيزى از واجبات نماز را عمداً كم يا زياد كند، اگرچه يك حرف آن باشد، نماز باطل است.
مسأله 1260 ـ اگر بواسطه ندانستن مسأله، چيزى از اجزاء نماز را كم يا زياد كند اگر آن جزء، ركن نباشد در صورتى كه جاهل قاصر باشد نمازش صحيح است. و الاّ نمازش باطل است.
مسأله 1261 ـ اگر در بين نماز بفهمد وضو يا غسلش باطل بوده يا بدون وضو يا غسل مشغول نماز شده، بايد نماز را به هم بزند و دوباره با وضو يا غسل بخواند و اگر بعد از نماز بفهمد بايد دوباره نماز را با وضو يا غسل بجا آورد و اگر وقت گذشته، قضا نمايد.
مسأله 1262 ـ اگر بعد از رسيدن به ركوع يادش بيايد كه دو سجده از ركعت پيش فراموش كرده، نمازش باطل است. و اگر پيش از رسيدن به ركوع يادش بيايد بايد برگردد و دو سجده را بجا آورد و برخيزد و حمد و سوره يا تسبيحات را بخواند و نماز را تمام كند.
مسأله 1263 ـ اگر پيش از گفتن «اَلسَّلامُ عَلَينا وَ عَلَى عِبادِ اللّهِ‏ِ الصَالحين» و «اَلسَّلامُ عَلَيكُم» يادش بيايد كه دو سجده ركعت آخر را بجا نياورده، بايد دو سجده را بجا آورد و دوباره تشهّد بخواند و نماز را سلام دهد.
مسأله 1264 ـ اگر پيش از سلام نماز يادش بيايد كه يك ركعت يا بيشتر، از آخر نماز نخوانده، بايد مقدارى را كه فراموش كرده بجا آورد.
مسأله 1265 ـ اگر بعد از سلام نماز يادش بيايد كه يك ركعت يا بيشتر از آخر نماز را نخوانده، چنانچه كارى انجام داده كه اگر در نماز عمداً يا سهواً اتّفاق بيفتد نماز را باطل مى‏كند، مثلاً پشت به قبله كرده، نمازش باطل است؛ و اگر كارى كه عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى‏كند انجام نداده، بايد فوراً مقدارى كه فراموش كرده بجا آورد.
مسأله 1266 ـ هرگاه بعد از سلام نماز عملى انجام دهد كه اگر در نماز عمداً يا سهواً اتّفاق بيفتد نماز را باطل مى‏كند، مثلاً پشت به قبله نمايد و بعد يادش بيايد كه دو سجده آخر را بجا نياورده، نمازش باطل است؛ ولى اگر پيش از انجام كارى كه نماز را باطل مى‏كند، يادش بيايد، بايد برگردد و دو سجده‏اى را كه فراموش كرده بجا آورد و تشهّد و سلام را دوباره بعد از آن بگويد و دو سجده سهو براى سلامى كه اوّل گفته بجا آورد و نمازش صحيح است و احتياط مستحب آن است كه اصل نماز را بعد از آن اعاده نمايد.
مسأله 1267 ـ اگر بفهمد نماز را پيش از وقت خوانده، يا پشت به قبله يا به طرف راست يا به طرف چپ قبله بجا آورده، بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نمايد.