مکان نمازگزار

مكان نمازگزار

مكان نمازگزار چند شرط دارد:

شرط اوّل

آن كه مباح (غير غصبى) باشد.
مسأله 856 ـ كسى كه در ملك غصبى نماز مى‏خواند اگرچه روى فرش و تخت غير غصبى باشد نمازش باطل است ولى نماز خواندن در زير سقف غصبى و خيمه غصبى در صورتى كه تصرّف در سقف و خيمه صدق نكند مانعى ندارد.
مسأله 857 ـ نماز خواندن در ملكى كه منفعت آن مال ديگرى است بدون اجازه كسى كه منفعت ملك، مال او مى‏باشد باطل است مثلاً در خانه اجاره‏اى اگر صاحب خانه يا ديگرى بدون اجازه كسى كه آن خانه را اجاره كرده نماز بخواند، نمازش باطل است و همچنين است اگر در ملكى كه ديگرى در آن حقّى دارد نماز بخواند، مثلاً اگر ميّت وصيّت كرده باشد كه ثلث مال او را به مصرفى برسانند، تا وقتى ثلث را جدا نكنند نمى‏شود در ملك او نماز خواند.
مسأله 858 ـ كسى كه در مسجد نشسته، اگر ديگرى جاى او را غصب كند و در آنجا نماز بخواند بنابر احتياط واجب بايد دوباره نمازش را در محلّ ديگرى بخواند.
مسأله 859 ـ اگر در جايى كه نمى‏داند غصبى است نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد، يا در جايى كه غصبى بودن آن را فراموش كرده نماز بخواند و بعد از نماز يادش بيايد، نماز او صحيح است مگر آن كه خودش غصب كرده باشد كه در اين صورت به احتياط واجب نمازش باطل است.
مسأله 860 ـ اگر بداند جايى غصبى است ولى نداند كه در جاى غصبى نماز باطل است و در آنجا نماز بخواند، در صورتى كه جاهل مقصّر باشد، يعنى در ندانستن مسأله كوتاهى كرده، نمازش باطل است.
مسأله 861 ـ كسى كه ناچار است نماز واجب را سواره بخواند، چنانچه وسيله نقليه يا حيوان سوارى يا زين آن غصبى باشد نماز او باطل است و همچنين است اگر بخواهد در سفر، سواره نماز مستحبّى بخواند.
مسأله 862 ـ كسى كه در ملكى با ديگرى شريك است اگر سهم او جدا نباشد، بنابر احتياط واجب بدون اجازه شريكش نمى‏تواند در آن ملك تصرّف كند و نماز بخواند.
مسأله 863 ـ اگر با عين پولى كه خمس و زكات آن را نداده ملكى بخرد، تصرّف او در آن ملك حرام و بنابر احتياط واجب نمازش هم در آن باطل است، و همچنين است اگر به ذمّه بخرد و در موقع خريدن قصدش اين باشد كه از مالى كه خمس يا زكاتش را نداده بپردازد.
مسأله 864 ـ اگر صاحب ملك به زبان، اجازه نماز خواندن بدهد و انسان بداند كه قلبا راضى نيست و از ترس مجبور شده اجازه دهد، نماز خواندن در ملك او باطل است. و اگر اجازه ندهد و انسان يقين كند كه قلبا راضى است نماز صحيح است.
مسأله 865 ـ تصرّف در ملك ميّتى كه خمس يا زكات بدهكار است حرام و نماز در آن باطل است مگر آن كه بدهكارى او را بدهند، يا بنا داشته باشند بدون مسامحه بپردازند.
مسأله 866 ـ تصرّف در ملك ميّتى كه به مردم بدهكار است، حرام و نماز در آن باطل است ولى تصرّفات جزئى كه براى برداشتن ميّت معمول است اشكال ندارد و نيز اگر بدهكارى او كمتر از مالش باشد و ورثه هم تصميم داشته باشند كه بدون مسامحه بدهى او را بدهند تصرّف اشكال ندارد.
مسأله 867 ـ اگر ميّت قرض نداشته باشد ولى بعضى از ورثه او صغير يا ديوانه يا غايب باشند، تصرّف در ملك او بدون اجازه ولىّ، حرام و نماز در آن باطل است ولى تصرّفات جزئى كه براى برداشتن ميّت معمول است اشكال ندارد.
مسأله 868 ـ نماز خواندن در مسافرخانه و حمّام و مانند اينها كه براى واردين آماده است اشكال ندارد و اگر وثوق پيدا نشود كه صاحبش راضى است مشكل است ولى در غير اين قبيل اماكن، در صورتى مى‏شود نماز خواند كه مالك آن اجازه بدهد، يا حرفى بزند كه معلوم شود، براى نماز خواندن اذن داده است، مثل اين كه به كسى اجازه دهد در ملك او بنشيند و بخوابد، كه از اينها فهميده مى‏شود براى نماز خواندن هم اذن داده است.
مسأله 869 ـ در زمين بسيار وسيعى كه از ده دور و چراگاه حيوانات است اگرچه صاحبانش راضى نباشند نماز خواندن و نشستن و خوابيدن در آن اشكال ندارد و در زمينهاى زراعتى هم كه نزديك ده است و ديوار ندارد اگرچه در مالكين آنها صغير و ديوانه باشد نماز و عبور و تصرّفات جزئى اشكال ندارد، ولى اگر يكى از صاحبانش ناراضى باشد تصرّف در آن حرام و نماز باطل است.

شرط دوم

مسأله 870 ـ مكان نمازگزار بايد بى حركت باشد و اگر بواسطه تنگى وقت يا جهت ديگر ناچار باشد در جايى كه حركت دارد، مانند اتومبيل و كشتى و قطار نماز بخواند، به قدرى كه ممكن است بايد در حال حركت چيزى نخواند و اگر آنها از قبله به طرف ديگر حركت كنند به طرف قبله برگردد.
مسأله 871 ـ نماز خواندن در اتومبيل و كشتى و قطار و مانند اينها، وقتى ايستاده‏اند مانعى ندارد و در حال حركت هم اگر شرائط نماز را مى‏تواند رعايت كند و رو به قبله باشد اشكال ندارد.
مسأله 872 ـ روى خرمن گندم و جو و مانند اينها كه نمى‏شود بى حركت ماند نماز باطل است.
مسأله 873 ـ در جايى كه به واسطه احتمال باد و باران و زيادى جمعيت و مانند اينها اطمينان ندارد كه بتواند نماز را تمام كند، اگر به اميد تمام كردن شروع كند اشكال ندارد و اگر به مانعى بر نخورد نمازش صحيح است و در جايى كه ماندن در آن حرام است، مثلاً زير سقفى كه نزديك است خراب شود بايد نماز نخواند، و اگر خواند بنابر احتياط واجب باطل است، و همچنين روى چيزى كه ايستادن و نشستن روى آن حرام است، مثل فرشى كه اسم خدا بر آن نوشته شده نبايد نماز بخواند و اگر خواند بنابر احتياط واجب باطل است.

شرط سوم

مسأله 874 ـ آن كه در جايى كه سقف آن كوتاه است و نمى‏تواند در آنجا راست بايستد، يا به اندازه‏اى كوچك است كه جاى ركوع و سجود ندارد، نماز نخواند و اگر ناچار شود كه در چنين جايى نماز بخواند بايد به قدرى كه ممكن است قيام و ركوع و سجود را بجا آورد.
مسأله 875 ـ انسان بايد ادب را رعايت كند و جلوتر از قبر پيغمبر9 و امام7 نماز نخواند و چنانچه نماز خواندن بى احترامى باشد حرام است ولى نماز باطل نيست.
مسأله 876 ـ اگر در نماز چيزى مانند ديوار بين او و قبر مطهّر باشد كه بى‏احترامى نشود اشكال ندارد ولى فاصله شدن صندوق شريف و ضريح و پارچه‏اى كه روى آن افتاده كافى نيست.

شرط چهارم

آن كه مكان نمازگزار اگر نجس است به طورى تر نباشد كه رطوبت آن به بدن يا لباس او برسد ولى جايى كه پيشانى را بر آن مى‏گذارد اگر نجس باشد در صورتى كه خشك هم باشد نماز باطل است و احتياط مستحب آن است كه مكان نمازگزار اصلاً نجس نباشد.
مسأله 877 ـ در نماز، بنا بر احتياط بايد واجب زن به اندازه يك وجب عقب‏تر از مرد بايستد، و اگر اين فاصله را رعايت نكرده و زن برابر يا جلوتر از مرد بايستد، اگر هر دو با هم شروع در نماز نمايند، نماز هر دو باطل مى‏باشد و در غير اين صورت نماز نفر دوم باطل است. و مستحب است كه محل سجده زن كمى عقب‏تر از محل ايستادن مرد باشد.
مسأله 878 ـ اگر بين مرد و زن، ديوار يا پرده يا چيز ديگرى باشد نمازشان صحيح است.

شرط پنجم

آن كه جاى پيشانى نمازگزار از جاى زانوهاى او بيش از چهار انگشت بسته، پست‏تر يا بلندتر نباشد و احتياط واجب آن است كه از سر انگشتان پا هم بيشتر از اين پست و بلندتر نباشد.
مسأله 879 ـ بودن مرد و زن نامحرم در جاى خلوت جايز نيست و احتياطا در آنجا نماز نخوانند وليكن اگر بخوانند نماز باطل نيست. و احتياط در نماز نخواندن در آنجا است ليكن اگر خواند نمازش باطل نيست.
مسأله 880 ـ نماز خواندن در جايى كه تار و مانند آن استعمال مى‏كنند باطل نيست ولى گوش دادن به آن حرام است.
مسأله 881 ـ در خانه كعبه و بر بام آن نماز واجب خواندن مكروه است ولى در حال ناچارى مانع ندارد.
مسأله 882 ـ خواندن نماز مستحب در خانه كعبه و بر بام آن اشكال ندارد، بلكه مستحب است در داخل خانه مقابل هر ركنى دو ركعت نماز بخوانند.


جاهايى كه نماز خواندن در آنها مستحب است

مسأله 883 ـ در شرع مقدّس اسلام بسيار سفارش شده است كه نماز را در مسجد بخوانند و بهتر از همه مسجدها مسجد الحرام است و بعد از آن مسجد پيغمبر9 و بعد مسجد كوفه و بعد از آن مسجد بيت المقدّس و بعد از مسجد بيت المقدّس، مسجد جامع هر شهر و بعد از آن مسجد محلّه و بعد از مسجد محلّه، مسجد بازار است.
مسأله 884 ـ براى زنها نماز خواندن در خانه بهتر است، ولى اگر بتوانند كاملاً خود را از نامحرم حفظ كنند بهتر است در مسجد نماز بخوانند.
مسأله 885 ـ نماز در حرم امامان: مستحب، بلكه بهتر از مسجد است و نماز در حرم مطهّر حضرت اميرالمؤمنين7 برابر دويست هزار نماز است.
مسأله 886 ـ زياد رفتن به مسجد و رفتن به مسجدى كه نمازگزار ندارد مستحب است و همسايه مسجد اگر عذرى نداشته باشد، مكروه است در غير مسجد نماز بخواند.
مسأله 887 ـ مستحب است انسان با كسى كه از روى بى‏اعتنايى در مسجد حاضر نمى‏شود غذا نخورد و در كارها با او مشورت نكند و همسايه او نشود و از او زن نگيرد و به او زن ندهد.


جاهايى كه نماز خواندن در آنها مكروه است

مسأله 888 ـ نماز خواندن در چند جا مكروه است و از آن جمله است: حمّام (در صورتى كه تميز باشد كراهت ندارد)، زمين نمكزار، مقابل انسان، مقابل درى كه باز است، در جادّه و خيابان و كوچه اگر براى كسانى كه عبور مى‏كنند زحمت نباشد و چنانچه زحمت باشد حرام است ولى نماز باطل نيست، مقابل آتش و چراغ، در آشپزخانه و هر جا كه كوره آتش باشد، مقابل چاه و چاله‏اى كه محلّ بول باشد، روبروى عكس و مجسّمه چيزى كه روح دارد، مگر آن كه روى آن پرده بكشند، در اتاقى كه جنب در آن باشد، در جايى كه عكس باشد اگرچه روبروى نمازگزار نباشد، مقابل قبر، روى قبر و در قبرستان.
مسأله 889 ـ كسى كه در محلّ عبور مردم نماز مى‏خواند، يا كسى روبروى اوست، مستحب است جلوى خود چيزى بگذارد و اگر چوب يا ريسمانى هم باشد كافى است.