نماز آیات

نماز آيات

مسأله 1500 ـ نماز آيات كه دستور آن بعداً گفته خواهد شد بواسطه چهار چيز واجب مى شود: اوّل: گرفتن خورشيد. دوم: گرفتن ماه، اگرچه مقدار كمى از آنها گرفته شود و كسى هم از آن نترسد. سوم: زلزله، اگرچه كسى هم نترسد. چهارم: رعد و برق و بادهاى سياه و سرخ و مانند اينها در صورتى كه بيشتر مردم بترسند كه واجب است براى اينها هم نماز آيات بخوانند.
مسأله 1501 ـ اگر از چيزهايى كه نماز آيات براى آنها واجب است بيشتر از يكى اتّفاق بيفتد، انسان بايد براى هر يك از آنها يك نماز آيات بخواند، مثلاً اگر خورشيد بگيرد و زلزله هم بيايد، بايد دو نماز آيات بخواند.
مسأله 1502 ـ كسى كه چند نماز آيات بر او واجب است، چه همه آنها براى يك چيز بر او واجب شده باشد يا براى چند چيز مثلاً سه مرتبه خورشيد گرفته و نماز آنها را نخوانده است يا براى خورشيد گرفتن و ماه گرفتن و زلزله، لازم نيست موقع نيّت معيّن كند نماز آياتى را كه مى خواند براى كدام يك از آنها است.
مسأله 1503 ـ چيزهايى كه نماز آيات براى آنها واجب است، در هر شهرى اتّفاق بيفتد، فقط مردم همان شهر بايد نماز آيات بخوانند و بر مردم جاهاى ديگر واجب نيست، ولى اگر مكان آنها به قدرى نزديك باشد كه با آن شهر يكى حساب شود، نماز آيات بر آنها هم واجب است.
مسأله 1504 ـ از وقتى كه خورشيد يا ماه شروع به گرفتن مى كند انسان بايد نماز آيات را بخواند و بنابر احتياط مستحب بايد به قدرى تأخير نيندازد كه شروع به باز شدن كند.
مسأله 1505 ـ اگر خواندن نماز آيات را به قدرى تأخير بيندازد كه آفتاب يا ماه شروع به باز شدن كند، بايد نيّت ادا كند ولى اگر بعد از باز شدن تمام آن، نماز بخواند بايد نيّت قضا نمايد.
مسأله 1506 ـ اگر مدّت گرفتن خورشيد يا ماه بيشتر از خواندن يك ركعت باشد ولى انسان نماز را نخواند، تا به اندازه خواندن يك ركعت به آخر وقت آن مانده باشد بايد نيّت ادا كند بلكه اگر مدّت گرفتن آنها به اندازه خواندن يك ركعت هم باشد بنابر احتياط واجب بايد نماز آيات را بخواند و ادا است.
مسأله 1507 ـ موقعى كه زلزله و رعد و برق و مانند اينها اتّفاق مى افتد، انسان بايد فوراً نماز آيات را بخواند و اگر نخواند معصيت كرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند ادا است.
مسأله 1508 ـ اگر بعد از باز شدن آفتاب يا ماه بفهمد كه تمام آن گرفته بوده، بايد قضاى نماز آيات را بخواند. ولى اگر بفهمد مقدارى از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نيست.
مسأله 1509 ـ اگر عدّه اى بگويند كه خورشيد يا ماه گرفته است چنانچه انسان از گفته آنان يقين پيدا نكند و نماز آيات نخواند و بعد معلوم شود راست گفته اند، در صورتى كه تمام خورشيد يا ماه گرفته باشد بايد نماز آيات را بخواند. و اگر دو نفر كه عادل بودن آنان معلوم نيست بگويند خورشيد يا ماه گرفته، بعد معلوم شود كه عادل بوده‏اند بايد نماز آيات را بخواند بلكه اگر معلوم شود كه مقدارى از آن گرفته احتياط واجب آن است كه نماز آيات را بخواند.
مسأله 1510 ـ اگر انسان به گفته كسانى كه از روى قاعده علمى وقت گرفتن خورشيد و ماه را مى دانند، اطمينان پيدا كند كه خورشيد يا ماه گرفته، بنابر احتياط واجب بايد نماز آيات را بخواند و نيز اگر بگويند فلان وقت خورشيد يا ماه مى گيرد و فلان مقدار طول مى كشد و انسان به گفته آنان اطمينان پيدا كند، بنابر احتياط واجب بايد به حرف آنان عمل نمايد، مثلاً اگر بگويند آفتاب فلان ساعت شروع به باز شدن مى كند احتياطا بايد نماز را تا آن وقت تأخير نيندازد.
مسأله 1511 ـ اگر بفهمد نماز آياتى كه براى كسوف و خسوف خوانده باطل بوده، بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نمايد.
مسأله 1512 ـ اگر در وقت نماز يوميه، نماز آيات هم بر انسان واجب شود، چنانچه براى هر دو نماز وقت دارد، هر كدام را اوّل بخواند اشكال ندارد. و اگر وقت يكى از آن دو تنگ باشد، بايد اوّل آن را بخواند و اگر وقت هر دو تنگ باشد، بايد اوّل نماز يوميه را بخواند.
مسأله 1513 ـ اگر در بين نماز يوميه بفهمد كه وقت نماز آيات تنگ است، چنانچه وقت نماز يوميه هم تنگ باشد، بايد آن را تمام كند بعد نماز آيات را بخواند. و اگر وقت نماز يوميه تنگ نباشد، بايد آن را بشكند و اوّل نماز آيات، بعد نماز يوميه را بجا آورد.
مسأله 1514 ـ اگر در بين نماز آيات بفهمد كه وقت نماز يوميه تنگ است، بايد نماز آيات را رها كند و مشغول نماز يوميه شود و بعد از آن كه نماز را تمام كرد پيش از انجام كارى كه نماز را به هم بزند، بقيه نماز آيات را از همانجا كه رها كرده بخواند.
مسأله 1515 ـ اگر در حال حيض يا نفاس زن، آفتاب يا ماه بگيرد و تا آخر مدّتى كه خورشيد يا ماه باز مى شوند در حال حيض يا نفاس باشد نماز آيات بر او واجب نيست و قضا هم ندارد.


دستور نماز آيات

مسأله 1516 ـ نماز آيات دو ركعت است و در هر ركعت پنج ركوع دارد و دستور آن اين است كه انسان بعد از نيّت، تكبير بگويد و يك حمد و يك سوره تمام بخواند و به ركوع رود و سر از ركوع بردارد، دوباره يك حمد و يك سوره بخواند، باز به ركوع رود تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از ركوع پنجم دو سجده نمايد و برخيزد و ركعت دوم را هم مثل ركعت اوّل بجا آورد و تشهّد بخواند و سلام دهد.
مسأله 1517 ـ در نماز آيات انسان مى‏تواند بعد از نيّت و تكبير و خواندن حمد، آيه هاى يك سوره را پنج قسمت كند و يك آيه يا بيشتر از آن را بخواند و به ركوع رود و سر بردارد و بدون اين كه حمد بخواند، قسمت دوم از همان سوره را بخواند و به ركوع رود و همين طور تا پيش از ركوع پنجم سوره را تمام نمايد، مثلاً به قصد سوره «قُلْ هُوَ اللّهُ‏ اَحَدٌ»، بگويد: « بِسمِ اللّهِ‏ الرَّحمٰنِ الرَّحيم » و به ركوع رود، بعد بايستد و بگويد: «قُلْ هُوَ اللّهُ‏ اَحَدٌ» دوباره به ركوع رود و بعد از ركوع بايستد و بگويد: «اللّهُ‏ الصَّمَدُ» باز به ركوع رود و بايستد و بگويد: «لَمْ‏ْْيَلِدْ وَ لَمْ‏يُولَدْ» و به ركوع برود باز هم سر بردارد و بگويد: «وَ لَمْ‌يَكُنْ لَهُ كُفواً اَحَدٌ» و بعد از آن به ركوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده كند و ركعت دوم را هم مثل ركعت اوّل بجا آورد و بعد از سجده دوم تشهّد بخواند و نماز را سلام دهد.
مسأله 1518 ـ اگر در يك ركعت از نماز آيات، پنج مرتبه حمد و سوره بخواند و در ركعت ديگر يك حمد بخواند و سوره را پنج قسمت كند مانعى ندارد.
مسأله 1519 ـ چيزهايى كه در نماز يوميّه واجب و مستحب است در نماز آيات هم واجب و مستحب مى باشد ولى در نماز آيات چه جماعت و فرادى اذان و اقامه ساقط است و در صورتى كه به جماعت خوانده شود بجاى اذان و اقامه سه مرتبه به قصد اميد ثواب، بگويد «الصّلاة»، و همچنين مستحب است هميشه با صداى بلند خوانده شود.
مسأله 1520 ـ مستحب است بعد از ركوع پنجم و دهم بگويد: «سَمِعَ اللّهُ‏ لِمَن حَمِدَه» و نيز پيش از هر ركوع و بعد از آن تكبير بگويد ولى در ركوع پنجم و دهم، گفتن تكبير بعد از «سَمِعَ اللّهُ‏ لِمَن حَمِدَه» مستحب است.
مسأله 1521 ـ مستحب است پيش از ركوع دوم و چهارم و ششم و هشتم و دهم قنوت بخواند و اگر فقط يك قنوت پيش از ركوع دهم بخواند كافى است.
مسأله 1522 ـ اگر در نماز آيات شك كند كه چند ركعت خوانده و فكرش به جايى نرسد نماز باطل است.
مسأله 1523 ـ اگر شك كند كه در ركوع آخر ركعت اوّل است يا در ركوع اوّل ركعت دوم و فكرش به جايى نرسد، نماز باطل است. ولى اگر مثلاً شك كند كه چهار ركوع كرده يا پنج ركوع، چنانچه قبل از رسيدن به سجده باشد، بايد ركوعى را كه شك دارد بجا آورده يا نه، بجا آورد. و اگر به سجده رسيده باشد، نبايد به شك خود اعتنا كند.
مسأله 1524 ـ هر يك از ركوع هاى نماز آيات ركن است كه اگر عمداً يا اشتباهاً كم يا زياد شود نماز باطل است.